Taşıyıcı Helezon

Taşıyıcı Helezon Nedir?

Taşıyıcı helezon, bir mil etrafına spiral biçimde sarılmış kanatlardan (helis) ve bu helisin içinde döndüğü bir gövdeden oluşan taşıma ekipmanıdır. Helezon konveyör ya da vidalı konveyör adlarıyla da anılır. Mil döndükçe helis, gövdedeki malzemeyi ekseni boyunca iter ve çıkış ağzına taşır.

Taşıyıcı helezonlar her türlü taneli ürün ve benzeri maddelerin taşınmasında ve aktarılmasında kullanılır. Un, yem, tahıl, çimento, kireç, talaş, kimyasal toz ve filtrede toplanan proses tozu tipik malzemelerdir. Taşınacak malzemenin özelliğine bağlı olarak farklı ölçü ve kapasitelerde imal edilir.

Toz toplama sistemlerinde helezon, filtre gövdesinin altındaki hunilerden düşen tozu toplar ve tek bir boşaltma noktasına taşır. Böylece her huninin altına ayrı bir boşaltma düzeni kurmak gerekmez ve toz kapalı gövdede taşındığı için ortama yayılmaz.

Taşıyıcı Helezon Nasıl Çalışır?

Helezonun çalışması basittir. Motor ve redüktör mili döndürür, mil üzerindeki helis de onunla birlikte döner. Giriş ağzından gövdeye düşen malzeme helisin kanatları arasına dolar. Kanatlar döndükçe malzemeyi ileri iter. Malzeme gövdeyle birlikte dönmez; gövde ile malzeme arasındaki sürtünme, malzemenin helisle birlikte dönmesini engeller ve onu eksen boyunca ilerletir.

Taşıma kapasitesi; helis çapına, helis adımına, devire ve gövdenin dolma oranına bağlıdır. Helezon gövdesi tamamen doldurulmaz. Malzemenin akış özelliğine göre gövde kısmen dolu çalışır; böylece sıkışma ve aşırı yük önlenir. Eğim arttıkça malzeme geri kaydığı için kapasite düşer.

Taşıyıcı Helezonun Bileşenleri

• Gövde (tekne): Malzemenin taşındığı U kesitli oluk ya da boru.
• Helis (taşıyıcı yaprak): Mil üzerine kaynatılmış spiral kanatlar; malzemeyi iten bölüm.
• Mil: Helisi taşıyan ve tahrikten gelen dönüşü aktaran boru ya da dolu mil.
• Uç ve ara yataklar: Mili taşır. Uzun helezonlarda belirli aralıklarla ara yatak (askı yatağı) kullanılır.
• Giriş ve çıkış ağızları: Filtre hunisi, silo ya da şut bağlantısına göre flanşlı hazırlanır.
• Kapak: U oluk gövdenin üstünü kapatır; bakım ve temizlik için açılabilir.
• Tahrik: Motor ve redüktör; doğrudan bağlı ya da zincir dişli aktarmalı.

Taşıyıcı Helezon Çeşitleri

Helezon konveyörler gövdenin (tekne) ve taşıyıcı yaprakların tipine göre çeşitlenir. Aşağıdaki tablo başlıca seçenekleri özetler.

Malzemeye göre gövde ve helis karbon çelik ya da paslanmaz olarak imal edilir. Aşındırıcı tozlarda helis kalınlığı ve gövde sacı buna göre seçilir; hijyen gereken hatlarda paslanmaz yapı ve kolay açılan kapak tercih edilir.

Taşıyıcı Helezon Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Malzemenin cinsi: Yığın yoğunluğu, tane yapısı, akışkanlığı ve aşındırıcılığı helis çapını, adımını ve malzemeyi belirler.
• Kapasite: Saatlik taşıma miktarı, filtrenin ya da prosesin en yoğun anına göre hesaplanır.
• Mesafe ve eğim: Uzun helezonlarda ara yatak gerekir; eğim arttıkça kapasite düşer ve tahrik gücü artar.
• Giriş noktaları: Filtre hunisi adedi kadar giriş ağzı açılır; ağızlar huni çıkışlarıyla aynı hizada olmalıdır.
• Sıcaklık ve nem: Sıcak tozda rulman ve conta seçimi, nemli malzemede yapışma önlemi gerekir.
• Yanıcı toz: Patlayıcı ortam sınıfındaki bölgelerde motor, tahrik ve topraklama buna uygun seçilir.

Yapışkan ve nemli malzemelerde ara yataklar birikme noktası oluşturabilir. Bu tür uygulamalarda ara yatak sayısını azaltan bir tasarım ya da şerit helis değerlendirilir.

Projelendirme ve İmalat

Taşıyıcı helezon, bağlanacağı ekipmanla birlikte projelendirilir. Filtre altında kullanılacaksa huni çıkışlarının sayısı ve aralığı, helezonun boyunu ve giriş ağızlarının yerini belirler. Toz akış yönüne doğru arttığı için kapasite, son huniden sonraki toplam yüke göre hesaplanır.

Helezonun çıkışında hava kaçağını önlemek için çoğunlukla bir hava kilidi (rotary valf) kullanılır. Bakım sırasında hattı kapatmak için ise girişe ya da çıkışa sürgülü klape konabilir. Bu düzen jet pulse torbalı filtre ve silo üstü jet filtre uygulamalarında sık kullanılır.

Mevcut bir helezon yenileniyorsa gövde çapı, helis adımı, toplam boy, giriş ve çıkış ölçüleri ile motor etiketi esas alınır. Böylece yeni helezon mevcut bağlantılara değişiklik gerekmeden oturur.

Montaj ve Bakım

Montajda helezon gövdesi düz ve gerilimsiz yerleştirilir, mil ekseni yataklarla aynı hizada olmalıdır. Eksen kaçıklığı helisin gövdeye sürtmesine ve yatakların erken bozulmasına yol açar. İlk çalıştırmada dönüş yönü kontrol edilir; ters dönen helezon malzemeyi giriş tarafına yığar.

Periyodik bakımda şunlara bakılır:

• Helis kanatlarında ve gövde tabanında aşınma
• Uç ve ara yataklarda ses, ısınma ve yağlama
• Mil sızdırmazlığından ve kapaktan toz kaçağı
• Redüktör yağı ve zincir gerginliği
• Gövde içinde yapışma ve birikme

Helezon durursa filtre hunileri dolar ve toz torbalara kadar yükselebilir. Bu yüzden helezonun motoru izlenmeli, duruş ya da dönmeme durumu uyarı vermelidir.

Taşıyıcı Helezon Fiyatını Belirleyen Etkenler

Taşıyıcı helezon ölçüye özel imal edildiği için hazır fiyat listesi verilmez. Bedeli belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Helis çapı ve toplam taşıma boyu
• Gövde tipi: U oluk ya da borulu
• Gövde ve helis malzemesi: karbon çelik ya da paslanmaz
• Giriş ve çıkış ağızlarının sayısı
• Tahrik gücü, motor-redüktör tipi ve ara yatak sayısı
• Sıcaklık, hijyen ya da patlayıcı ortam gibi özel koşullar

Taşınacak malzeme, kapasite ve mesafe bilgisiyle teklif formunu doldurduğunuzda helezon ölçüleri ve fiyat hazırlanır.